Door: Monica Neomagus

In de kennismakingsronde viel op uit hoeveel verschillende sectoren van de samenleving de deelnemers afkomstig waren. Mensen actief binnen de zorg (met dementerenden, met jongeren, met psychiatrische patiënten) het onderwijs (basisscholen, VMBO, HOVO), levensbeschouwelijke organisaties, ontwikkelingswerk, media, coaching en begeleiding en daarnaast mensen die op persoonlijke titel deelnamen. Allen deelden een uitdrukkelijke behoefte om vanuit compassie te leven en te werken en zorg over verharding en dehumanisering in de samenleving.

In de ochtend werd ingegaan op het boek Compassie van Karen Armstrong en de theoretische achtergronden van haar verhaal. Vooral de werking van ons brein en het verschil tussen de begrippen barmhartigheid, empathie en compassie kwamen aan de orde. Armstrong ziet de begrippen in elkaars verlengde liggen en stelt dat compassie een daadwerkelijke reflectie en actie impliceert. Het is  van meevoelen met, via ‘denken over’ naar ‘ iets doen’.

In de middag werden drie situaties uitgespeeld op persoonlijk, professioneel en sociaal-maatschappelijk gebied waarin het handelen met (meer) compassie centraal stond. De deelnemers brachten zelf praktijksituaties in die met verve werden uitgespeeld door anderen en zeer herkenbaar waren. Er volgden nagesprekken over de vraag wat nu in deze situaties handelen met compassie concreet in hield.

Tijdens het avondprogramma was het tijd voor praktische (gevoels-)oefeningen. Het ervaren van afstand en nabijheid, het goed waarnemen van de ander en de opdracht om eens ‘in de schoenen van de ander te gaan staan’ leverden inzichten en gespreksstof op.

De dag werd positief beoordeeld met woorden als veelbelovend, inspirerend, leerzaam, vruchtbaar en hoopvol. Eén cursist vroeg zich af hoe ver hij nu gekomen was met zijn compassie. De reacties van de deelnemers zullen mede de bouwstenen vormen voor het vervolg.

Wat doet Stichting KAP?
“Deze stichting geeft zorg op maat en begeleidt/ondersteunt kinderen, jongeren en ouders die tegen onderwijs-  en sociaal-maatschappelijke problemen aanlopen. Verder probeert KAP taboes onder migranten te doorbereken door onderwerpen bespreekbaar te maken. Erg leuk aan mijn werk is als ik mijn cliënten bewust kan maken van hun innerlijke waarde, ik weer hoop zie en een glimlach op de gezichten van ouders, jongeren die weer lachen (maar depressief binnenkwamen), kinderen hun schoolprestaties positief veranderen. Ik doe dit omdat ik ervan overtuigd ben dat ik hier gezonden ben met een missie. Ik zet mij onvoorwaardelijk in voor de zwakkeren in de samenleving. Ik doe het gewoon en vraag de Almachtige mij daarin te leiden.”

Heb je persoonlijk iets met ‘compassie’?
”Ja, ik ben heel erg spiritueel aangelegd. Ik heb een onbevooroordeeelde houding ten opzichte van een ander. Met anderen ga ik in het dagelijkse leven om zoals ik zelfs behandeld zou willen worden. Ik ben heel positief aangelegd. Het is zo belangrijk om mededogen te hebben met anderen. En: het hoeven geen bekenden te zijn. Waar ik mij ook bevind, ik gedraag mij hetzelfde ten opzichte van anderen.”

Speelt compassie ook een rol in je werk?
”Het speelt zeer zeker een rol in mijn werk, alles wat ik voor een cliënt doe is vanuit mededogen. Ik probeer mezelf in de situatie van de client te verplaatsen en dan ga ik vandaar uit te werk. Dus wat ik voor mezelf zou wensen, op die manier zet ik mij in voor een cliënt. In Turkije pas ik dit idee toe bij kinderen, vrouwen en zelfs mannen die onder zware druk moeten presteren. Als ik cliënten krijg die in conflict zijn met BJAA, probeer ik eerst de moeder het positieve gevoel te geven dat ze niet slecht is en ze zich dat ook niet moet laten aan praten. Ik toon begrip voor haar situatie, ondersteun en begeleid haar. Ik ga voor haar aan de slag alsof het mijn persoonlijke ‘gevecht’ is. Daardoor geef ik deze moeder onbewust de kracht om op te komen voor zichzelf, maar ook om zichzelf positief te gaan beoordelen. 
Natuurlijk komen er situaties voor waarin compassie geen oplossing biedt. Jongeren die met justitie in aanmerking zijn gekomen, da’s moeilijk. Ik draag erdan zorg voor dat ze uit handen van justitie blijven. Dat doe ik meer als bijdrage voor een goede samenlevbing. Er komt daar geen compassie bij, want ik kan er geen begrip voor opbrengen dat hij of zij er bewust voor gekozen heeft om iemand op dat moment te beroven. Ik help en ondersteun om herhaling te voorkomen.”

Wie – landelijk of internationaal – vind je dat echt vanuit compassie leeft en werkt en is een voorbeeld voor je?
“De Dalai Lama en een vrouw als moeder Theresa die een paar jaar geleden is overleden. De Dalai Lama vanwege de rust die hij uitstraalt, ondanks alle tegenslagen blijft hij positief. Hij gaat respectvol om met iedereen, ook zijn ‘vijanden’. Hij is vergevinsgezind en hij vertegenwoordigt datgene wat voor mij symbool staat voor spiritualiteit: leren vergeven en leven zonder haat en nijd. Vandaar dat ik ook geen anderen kan haten en wens ik toch het positieve voor iedereen ongeacht welke ervaring ik heb gehad met deze mensen. Vaak word ik daarom ook niet begrepen, want hoe kun je iemand die jouw pijn/verdriet heeft aangedaan vergeven?
Moeder Theresa heeft haar land en luxe verlaten om zich in te zetten voor armen en zieken in een ander land. daarbij was haar religie haar kracht. Ik wil dit ook doen. Mijn doel is om naar Turkije te verhuizen en daar mij in te gaan zetten voor de minstbedeelden. Mijn kracht put ik ook uit mijn religie.”

Wie is een goede kandidaat voor het volgende interview in deze serie en waarom?
“Een stagiaire van mij: Esmeray Ozer. Esmeray (20) doet de opleiding sociaal maatschappelijke dienstverlening, is een jonge meid die al heel veel stormen in haar leven heeft meegemaakt en ondanks alles altijd positief en vrolijk is. Je hoort haar niet klagen en mopperen, ze zet zich voor een ander in alsof het om haar als persoon gaat. In haar stage is zij betrokken bij haar cliënten.” 

Voor een ander interview met Fatimazohra: klik hier.

In de training oefenen de deelnemers zich in het toepassen van compassie in de dagelijke praktijk en in de Gulden Regel (Wat gij niet wilt dat u geschiedt, doe dat ook een ander niet.) De basis voor de training is het nieuwste boek van de Britse schrijfster Karen Armstrong Twelve steps to a compassionate life dat in januari in Nederland is verschenen.

Zeer waarschijnlijk wordt er komend najaar opnieuw een training verzorgd. Wilt u hierover informatie ontvangen, dan kunt u een mail sturen naar Everhard Mulder via e.mulder@mozeshuis.nl.

Bron: Mozeshuis

Op een zonovergoten zaterdag waren er ruim 100 mensen in de Mozes & Aäronkerk bijeen voor het symposium ‘De kracht van Compassie’. Deze dag werd georganiseerd in het kader van de Nederlandse activiteiten rond het Charter for Compassion en was bedoeld om het begrip compassie te doordenken in relatie tot maatschappelijke ontwikkelingen en vraagstukken. De sprekers van de ochtend gaven de aanzet tot verdere discussie in de workshops van de middag.

Welkomstwoord; toelichting op Nederlandse en internationale ontwikkelingen
In zijn welkomstwoord gaf Cor Bon, directeur van het Mozeshuis en de Mozes & Aäronkerk, aan hoe – na de lancering van het Handvest voor Compassie in november 2009 - met vele personen en organisaties contact is geweest. De tekst van het handvest blijkt voor veel mensen een bron van inspiratie te zijn en tot diverse initiatieven te leiden.
Mensen werkzaam binnen de medische wereld (de beweging ‘Compassion for Care’), het onderwijs (Childrens Charter en het Herman Wesselink College, Concert for Compassion met studenten van de Hogeschool van Amsterdam), het welzijnswerk (een bezinningsavond voor professionals in de zorg over het Charter for Compassion), levensbeschouwelijke organisaties (vele bijeenkomsten, lezingen, vieringen waarbij compassie centraal stond) maar ook ‘gewone’ particulieren (o.a. via de oprichting van de Stichting De Gulden Regel). Er waren bovendien contacten met mensen die het Charter for Compassion in België en in Zuid Afrika willen gaan introduceren en de Nederlandse ervaringen wilden horen. Tevens werd in het najaar van 2010 de website gelanceerd: www.handvestvoorcompassie.nl.

Ook internationaal is er veel gebeurd en gaande. Zo bestaat het idee in Jordanië een speciaal bureau op te richten voor het Charter for Compassion in het Midden Oosten. Meer dan 20 steden zijn wereldwijd actief om Compassionate City te worden, waaronder Assisi, Kaapstad, Londen, Monterrey, Melbourne, Dublin, Tel Aviv, Indianapolis, Al Majara. In Pakistan zal op 1300 scholen iets gedaan worden met het Charter en komt er een speciaal figuurtje in Sesam Straat dat Compassie verbeeldt. Hotel de ‘l Esprit, aan de voet van de Pyreneeën, onderdeel van de tocht naar Santiago de Compostela, is partner geworden in het wereldwijde Charter-netwerk. Het Compassionate Action Network van Seattle bemiddelde in een conflictsituatie waarbij eerder een dodelijk slachtoffer viel. Canada kent inmiddels een Canadians for Compassion-groep. De Universiteit van Berkeley (Californië) zal maandelijks verslag doen van wetenschappelijke feiten inzake compassie-onderzoek.

Ochtendlezingen
Er volgden drie lezingen waarbij Ahmed Marcouch, oud stadsdeelvoorzitter van Amsterdam Slotervaart en inmiddels Tweede Kamerlid voor de PvdA, de spits af beet. Hij ging in op het thema islam, homoseksualiteit en compassie. Zijn centrale stelling luidde: ‘Wie als moslim de homo veroordeelt, veroordeelt de schepping van zijn God’. Volgens Marcouch gaat compassie verder dan tolerantie omdat je de ander NIET laat voor wie hij of zij is, maar omdat je je VERDIEPT in de ander. Juist de Koran roept gelovigen op om geïnteresseerd te zijn en vragen te stellen. Het eerste gebod is: Leer! Het verhaal van Lot (een verhaal dat jodendom, christendom en islam gemeen hebben) wordt volgens Marcouch ten onrechte gebruikt om afkeer van homoseksualiteit te rechtvaardigen. Dit verhaal, aldus Marcouch, gaat over mensen die elkaar kwaad doen; dát is de grote zonde in de islam. Alle religieuze ge- en verboden zijn slechts noodverbanden die uiteindelijk verwijzen naar de meest belangrijke regels: ‘Wees humaan, léér en neem verantwoordelijkheid voor je eigen leven en daden. Heb compassie.’. Marcouch gaf aan dat hij het van het grootste belang acht dat op dit punt het gesprek intensief gevoerd blijft worden binnen de moslimgemeenschap, het liefst via de methode van de socratische gespreksvoering waarbij mensen geleerd wordt zelf kritisch na te denken. Hij besloot zijn betoog met de uitspraak: ‘Wie leeft in compassie, kan anderen niet welbewust kwaad doen. Wie de essentie van de islam doorleeft, kan homo’s niet veroordelen.’

De tweede lezing werd gehouden door prof. dr. Andries Baart, Bijzonder Hoogleraar Presentie en Zorg aan de Universiteit van Tilburg. Deze geestelijk vader van de Presentietheorie betoogt al langer dat de zorg in Nederland niet slecht is maar wel dringend verbetering behoeft op een aantal punten, o.a. daar waar het de relatie hulpverlener-hulpvrager betreft. Hier zou ‘presentie’, het daadwerkelijk aanwezig zijn voor hem/haar die op een zeker moment hulp nodig heeft, veel meer centraal moeten staan. Aan de hand van een heldere en overzichtelijke indeling bracht hij het begrip compassie in relatie tot de zorgontvanger, de zorggever, de zorgorganisatie en de zorgzame samenleving. Een greep uit een aantal van zijn stellingen hieromtrent:
- de zorgontvanger is geen consument maar een patiënt die kwetsbaar is en lijdt
- de zorgontvanger is een mens met eer, waardigheid en zinbeleving
- de zorgverlener moet mogen afwijken van protocollen en afstemmen op de patiënt
- de zorgverlener moet vanuit het perspectief van de zorgvrager kunnen kijken
- de zorgorganisatie moet van verantwoorde zorg naar goede zorg via morele criteria
- de zorgorganisatie dient zinvol werk en duurzame zorg te bieden en geen intensieve menshouderij te zijn
- de samenleving zou fatsoen, barmhartigheid en solidariteit als richtlijnen moeten hanteren om haar zorgaanbod op te baseren.

Daarnaast wees hij op het gevaar dat compassie kan blijven steken in goedbedoelde, naïeve, sentimentele bedoelingen en acties. Patiënten zijn soms veeleisend, calculerend of gewelddadig. Zorgverleners zijn soms graaiers, laffe klerken of dommeriken. Zorgsystemen kunnen dwingend zijn, vernederend of in zichzelf gekeerd. En de samenleving tenslotte kan hard worden, onfatsoenlijk en mensen uitsluiten. Hiertegen moet je bestand zijn en een antwoord op al deze vragen behoeft goede doordenking en gezamenlijke inspanningen. Compassie kan in de zorg een grote kracht worden wanneer zij gepaard gaat met deugden als: moed, standvastigheid, geduld, toewijding, prudentie en vrijmoedigheid, zo besloot hij zijn lezing.

De derde spreker in de rij was Ceylan Weber, o.a. publiciste, adviseur, oprichtster van Al Nisa en redacteur van Nieuwemoskee.nl. Zij ging in op de vraag of we met het prachtige oude begrip ‘compassie’ nog wel voldoende antwoord hebben op de verharding die in onze samenleving al geruime tijd aan de orde is. En zij vroeg zich af hoe het toch wat abstracte begrip concreet kan worden ingevuld en aantrekkelijk gemaakt voor generaties die binnenkort aan het roer zullen staan. Daarbij ging zij in op de versteende beelden die mensen vaak van elkaar hebben. Een zeer ‘menseigen’ trekje maar niettemin risicovol willen we het in onze snel veranderende, globaliserende samenleving kunnen volhouden en in goede harmonie met elkaar blijven samenleven.
Veel jongeren ervaren deze versteende beelden aan den lijve, waarbij de hoog opgeleide groep allochtone jongeren steeds meer en vaker aangeeft dat zij ernstige belemmeringen tegenkomen in hun persoonlijke of maatschappelijke levensloop op grond van deze beeldvorming. De verharding in de samenleving en het vaak negatieve oordeel over allochtonen leiden bij deze jongeren tot onderwaardering van zichzelf en het gevoel een outsider te zijn. De neiging bestaat om daardoor met de rug naar de samenleving te gaan staan en zelfs tot overwegingen om Nederland uiteindelijk maar te verlaten. Daarmee dreigt een potentieel kansrijke groep voor onze samenleving verloren te gaan. Als we de versteende beelden loslaten en ons als oudere generatie of als autochtone bewoners van dit land inlaten met de groep allochtone jongeren met grote kansen, dan kan het tij alsnog keren. In de praktijk blijkt immers dat allochtone jongeren die betekenisvolle relaties met autochtonen onderhouden, beter kunnen schakelen tussen de verschillende culturele codes en zodoende makkelijker hun plek in de samenleving kunnen vinden.
Ceylan Weber besloot haar verhaal met de oproep ‘Kom passie’ waarbij de passie van het lijden wordt omgevormd tot de passie van de hartstocht. Met díe boodschap kunnen we allochtone jongeren uitnodigen om met enthousiasme en nieuwe energie hun eigen wegen in te slaan en hen helpen om belemmeringen en obstakels te overwinnen.

Workshops in de middag
Het middaggedeelte was gereserveerd voor workshops waarin werd voortgeborduurd op de ochtendlezingen.

Workshop homoseksualiteit, islam en compassie
Deze workshop werd (be)geleid door Emir Belatoui (Secret Garden), Lenore Hehenkamp (COC voorlichting), Arnold Yasin Mol (Nieuwemoskee.nl) en Hanna Novakova (predikant in Diemen en gesprekleidster). Aan de orde kwamen o.a. de vaststelling dat het niet accepteren van homoseksualiteit in moslimgemeenschappen een rechtstreeks gevolg is van een oude natuurethiek (Gij zult kinderen baren) en gemeenschapsethiek waar veel moslims in de 21e eeuw nog steeds niet los van blijken te zijn. Door wetenschappelijke ontwikkelingen groeien echter andere inzichten en zal de islamitische theologie onvermijdelijk meegroeien.
Gewezen werd op het feit dat de islamitische cultuur vroeger veel toleranter was op dit terrein, getuige de vele oude dichtteksten (uit de 8e en 9e eeuw) waarin openlijk en positief over homoseksualiteit wordt gesproken. Dit is iets wat weinig mensen (moslims en niet moslims) weten. Praktijkervaringen van de COC-voorlichtingsgroep laten zien dat het voornamelijk VMBO-scholen zijn die iets met het onderwerp doen en dat veel andere scholen het onderwerp ontwijken. De kunst is, tijdens de gesprekken met jongeren, voorbij de stereotypen (de versteende beelden van Ceylan Weber) te komen; dan blijkt het beeld van homo’s ineens veel minder negatief te zijn. Bovendien blijken stereotypen bij moslims over homo’s net zo vaak voor te komen als stereotypen bij homo’s over moslims. Eén van de participanten aan de workshop meldde dat uit zijn onderzoek is gebleken dat vooral de school een sleutelrol vervult als het om tolerantie jegens homo’s gaat.

Workshop Jeugdhulpverlening
Deze workshop werd (be)geleid door Fatima Zohra (Kinderen in Achterstandsposities), Hilleke Crum (Eigen Kracht Centrale), Jaap Pellen (De la Salle groep) en Jaap Meeuwsen (Landelijk Cliëntenforum Jeugdzorg en gespreksleider). Ook prof. dr. Andries Baart participeerde. Indrukwekkende praktijkervaringen in gecompliceerde situaties van Fatima Zohra en haar stagiaires vormden het begin van het gesprek. De jonge leeftijd van de meiden, gecombineerd met hun hoge moreel, loyaliteit en solidariteit dwongen respect af. Jaap Pellen neemt als manager bij De La Salle groep de Rechten van het Kind als basisdocument en standaard voor de zorg die wordt verleend en wil zo de zorg op een hoger plan brengen. Hilleke Crum gaf aan dat de Eigen Kracht Centrale vooral inzet op zelfredzaamheid en participatie, maar óók op het grote oplossende vermogen die familie, vrienden en buren rond een jongere met problemen aan de dag kunnen leggen. Compassie is geen nieuwe uitvinding maar dient wel weer opnieuw herontdekt te worden binnen de hulpverlening. Er zijn mensen nodig met moed, die onderscheidend en ongehoorzaam durven te zijn om de zorg menselijker te maken en die ingaan tegen de heersende cultuur van cijfers en statistieken. Hulpverleners die voorbeelden zijn voor anderen. In opleidingen dient ruim aandacht te worden besteed aan deze wijze van werken, b.v. door praktijksituaties tegen het licht te houden en keuzes die gemaakt kunnen worden. Daarnaast moet er aandacht zijn voor alle aspecten waarmee je binnen de hulpverlening te maken krijgt en niet alleen voor de relatie patiënt/cliënt en hulpverlener. Ook de organisatie, de politiek en de samenleving als geheel moeten worden betrokken bij deze gewenste veranderingen.

Workshop Compassie: de kracht van methodiek
Deze workshop werd (be)geleid door Everhard Mulder en Monica Neomagus (stafmedewerkers Mozeshuis) en Bregje Paulussen (REDDOCK). Het verhaal van Parcifal vormde een opstap om na te denken over de vraag wat het woord Compassie nu precies voor iedereen betekende. In tweetallen werd het nodige hierover uitgewisseld. Duidelijk werd dat compassie niet altijd ‘een zachte kracht’ is. Soms is het nodig om iemand uit compassie een schop onder zijn kont te geven, zo merkte één van de aanwezigen op. Compassie is ZIEN èn dan ook iets gaan doen, zo betoogde een ander. Vervolgens werd de groep in drieën gedeeld en kon gekozen worden voor het spreken over compassie in relatie tot persoonlijk leven, beroepsleven of politiek & maatschappij. Eén van de vragen die naar voren kwam was of compassie daadwerkelijk kan worden aangeleerd en wat daar dan voor nodig is. Meditatie, lessen in geweldloze weerbaarheid waren enkele van de antwoorden op die vraag.
In het beroepsleven werd het als belangrijk gezien om niet teveel in het wij/zij denken te vervallen; managers tegenover alle anderen, waarbij de eerste groep de schuld van het huidige gebrek aan compassie in de schoenen geschoven krijgt. Er is een gezamenlijk elan nodig om het tij te keren en het anders te gaan doen. Er werd o.m. gepleit voor stilteruimtes binnen organisaties om even op adem te kunnen komen, ruimte in hoofd en hart te ervaren voor de ander. Cruciaal is ook dat je echt leert luisteren naar wat de ander zegt, een vaardigheid die maar weinigen van nature hebben. Dit vraagt oefening, kennelijk. Ook elkaar persoonlijk beter kennen helpt om elkaar beter te begrijpen en meer compassie te kunnen voelen. Everhard Mulder sloot de workshop af met een toelichting op de compassietraining die aansluit bij Armstrongs boek Twelve steps to a compassionate life die momenteel wordt ontwikkeld en waarvan binnenkort een pilot zal starten.

Kunstenaars en muzikanten
Gelukkig waren er tussen het vele luisteren en praten in weer de diverse optredens van kunstenaars en muzikanten die vaak al langer bij het Charter for Compassion betrokken zijn. ij zorgden voor een welkome aanvulling met hun bijzondere verhalen (Martijn van Osch), melancholieke en hartstochtelijke muziek (Foie Verde),  opzwepende en betrokken rap (Tariq Khan), verstilde en romantische ballades (Martes en Keighley) en afsluitend het Compassielied waar je steeds weer kippenvel van krijgt (PACE van het Herman Wesselink College). In de koestercabine kon diegene terecht ‘die zelf nu ook wel eens compassie aan de lijve wilde ervaren’’. Een ieder kwam daar weer gesterkt en vol goede zin en moed uit, al blijft wat daar gebeurde natuurlijk een goed bewaard geheim…

Compassieprijs 2011
De dag werd afgesloten met de vermelding van een bijzonder initiatief, nl. de uitreiking van de Compassieprijs 2011 aan de Liberiaanse theatermaker Bright O’Richards. Het ligt in de bedoeling om deze prijs jaarlijks uit te reiken aan iemand die ‘de harten heeft weten te verzachten’ op het gebied van sport, zorg & welzijn, publiek debat, onderwijs of kunst & cultuur. Het publiek mag het terrein kiezen waarop zij menen dat een compassieprijs gepast en gewenst is waarna een, op dat terrein deskundige, jury tot de keuze voor de gegadigde zal komen. Bright O’Richards werd dit jaar gekozen binnen de categorie kunst & cultuur, omdat hij met zijn initiatief New Dutch Connections en zijn theaterstuk ‘As I left My Father’s House’ bruggen bouwt tussen mensen met verschillende geloofsovertuigingen en blijvend aandacht vraagt voor de moeilijke positie van vluchtelingen. De prijs werd hem uitgereikt op 9 april tijdens de Landelijke Beraadsdag van de Vrijzinnigen in Utrecht, die tevens initiatiefnemers van deze prijs zijn, samen met Remonstranten, Doopsgezinden en het Mozeshuis in Amsterdam. De jury bestond dit jaar uit Hijlco Span (NCRV), Ida Overdijk (IKON), Petra Katzenstein (Joods Historisch Museum), Fatima Zohra (St.KAP), Tom Mikkers (Remonstranten) en Monica Neomagus (Mozeshuis). In 2012 zal de prijs worden uitgereikt in de week van 5 april, de dag waarop internationaal Golden Rule Day wordt gevierd. De organisatie van de dag was in handen van het Mozeshuis, Reddock en Hogeschool van Amsterdam (Zingeving & Samenleving).

Deze dag kwam tot stand met steun van Iona Stichting, St. het R.C.Maagdenhuis en de Ver. tot Weldadigheid van de Allerheiligste Verlosser.

TedTalk van Salmaan Sana:

Wat verstaat u onder compassie?
“Compassie in de zorg is het vermogen je te laten onderbreken in je werk, onbevangen om je heen te kijken en aandacht te geven aan wie of wat vanwege zijn kwetsbaarheid op dat moment aandacht behoeft – ook als die aandacht tegen de regels is, ook als je het loeidruk hebt en niet onderbroken kunt worden. Wie compassie betoont, geeft die aandacht, neemt de last en morele verantwoordelijkheden die ermee samenhangen op zich en vermijdt daarbij alle soorten van zurigheid, geweld, vergelding en wat dies meer zij. Wie compassie geeft is ruimhartig en begrijpt heel goed dat hij geen haar beter is dan de ander: even brekelijk, even eindig. Er is weinig voor nodig om zelf in die positie terecht te komen en dan aangewezen te zijn op compassie: dan ben je zelf patiënt, asielzoeker, dakloze, werkloze, stervende.”

 Hoe kijkt u terug op de ‘Kracht van Compassie’-dag van 9 april?
“Het was een prachtige dag die schreeuwt om een vervolg dat praktisch is, maatschappelijk relevant en krachtig.”

Verbeterpuntjes?
“Ik vond veel bijdragen mooi en inspirerend, maar het zou goed zijn als nog meer inleiders zich zouden gaan concentreren op compassie in strikte zin. We moeten niet bezwijken voor de verleiding allerlei oude piepertjes op te bakken en wat je allang deed nu ineens te verkopen als compassie. Dat geeft een onwenselijke inflatie van het begrip. Compassie is een mooi maar ook explosief begrip, het is absoluut niet romantisch en soft, het is geen stemming maar een praktische manier van doen in moeilijke omstandigheden, het heeft geheel eigen trekken en betekenislagen die je niet zomaar doorziet. Ik ben er een groot voorstander van om compassie als hoekig, gevaarlijk en scherp concept in de zorg neer te zetten. Ik hoop daaraan een bijdrage te hebben geleverd – en gelet op de reacties is dat, geloof ik, ook wel zo.”

Welk moment sprong er voor u uit?
“De energie die vrijkwam in het debat en in onze workshop: er zijn allerlei zeer goed ingewerkte zorgverleners die heel goed snappen waar je op welke wijze compassie in de zorg zou moeten (kunnen) invoeren: dat is een groot kapitaal! Luisteren naar die mensen!”

Ideeën voor een volgend symposium over Compassie?
“Doorborduren op een kritisch, systematisch uitgewerkt concept van compassie: zo’n mooie en belangrijke beweging als deze loopt een aanzienlijk risico als ze te hooi en te gras van allerlei oppakt en nergens een echte vuist kan maken. Vandaar!”

Wat verstaat u onder compassie?
“In de strikte zin van het woord betekent compassie voor mij meeleven met een ander of anderen. Meestal ben ik me daar het meest bewust van als de ander lijdt, maar feitelijk leef ik mee in situaties waarbij allerlei emoties een rol spelen. Een persoonlijke toevoeging aan het woord is dat het ook ‘tot leven komen’ in zich meedraagt of letterlijk ‘tot je passie komen’. Omdat ik denk dat wanneer je werkelijk met jezelf leeft, je ook veel krachtiger in staat bent werkelijk met anderen mee te leven.”

Hoe kijkt u terug op het symposium van afgelopen zaterdag?
“Het was een zeer passievol symposium, waarbij heel actief werd stilgestaan bij de verschillende concrete betekenissen die de term compassie kan hebben op allerlei aspecten van het dagelijkse leven van verschillende groepen mensen. Sprekers, workshopleiders, performers, publiek en organisatie waren opvallend actief betrokken bij het thema van de dag.”
 
Hoe kijkt u terug op uw bijdrage?
“Het was de eerste keer dat ik publiekelijk mijn visie uitlegde over een manier om talentvolle jongeren in het algemeen en moslimjongeren in het bijzonder te ondersteunen om ‘lijden’ om te zetten in ‘hartstocht’. Ik had de indruk dat dit bij de meeste aanwezigen wel gelukt is en aansprak. Dat gold zeker ook voor het begin waarin ik nogmaals benadrukte hoe noodzakelijk, maar ook moeilijk het is, om de ander onvoorwaardelijk als gelijk menswaardig te zien.”

Welk moment is u het meest bijgebleven en waarom?
“De lezing van Andries Baart sprak mij sterk aan. Hij vertelde hoe compassie op verschillende niveaus beter tot haar recht kan komen in de zorg. Ook Baart ging daarbij duidelijk uit van het centraal stellen van de mens in plaats van ‘het systeem’. Het was ook een heel realistisch verhaal dat niet bleef steken in wenselijkheden.”
 
Hebt u tips voor een volgend symposium over compassie?
“Mogelijk zou het goed zijn om in het ochtendgedeelte in ieder geval al iets meer aandacht aan de workshops in de middag te geven, op een enthousiasmerende manier en verder wellicht sleutelfiguren uit verschillende doelgroepen vragen mee te helpen aan het vinden van een nog iets meer divers samengesteld publiek. Ik vond bijvoorbeeld dat er relatief weinig jongeren waren, waarbij het aantal moslimjongeren deze keer nog het hoogst was.”

De training bestaat uit:
-  een basistraining. Die is voor iedereen en, in principe, een voorwaarde voor het volgen van een van de volgende trainingen:
 - Vervolg op persoonlijk nivo: Gericht op het ontwikkelen van persoonlijke vaardigheden voor mensen die in hun dagelijks persoonlijk leven compassie concreet vorm willen geven.
- Vervolg op professioneel nivo: 
Voor mensen die beroepsmatig met mensen, groepen en organisaties willen werken aan het in praktijk brengen van compassievol denken, kijken, voelen en handelen.
- Vervolg op politiek nivo:       
Voor mensen die compassie vorm willen geven in culturele, religieuze,  maatschappelijke- en politieke structuren.

Binnenkort zullen de eerste pilots van start gaan. Mocht u meer informatie willen over deze training, u daarvoor aan willen melden of anderszins daarover contact willen, stelt u zich dan in verbinding met het Mozeshuis: 020-6221305. Binnenkort zal op deze site meer informatie over de training te vinden zijn.

Bron: Mozeshuis

“Bright O. Richards ontvangt de CompassiePrijs 2011 in het domein kunst en cultuur. De jury kent deze prijs toe omdat zij het belangrijk vindt dat in het huidige klimaat over vluchtelingen en migranten ook andere geluiden klinken, namelijk over de kracht van deze mensen die onze samenleving nieuwe impulsen kunnen geven. Met zijn toneelstuk ‘As I Left My Father’s House’ laat Bright O. Richards zien dat een dialoog tussen mensen met verschillende achtergronden mogelijk is.

In Trouw zei hij hierover: “De interculturele dialoog loopt vaak stuk op pijn”. Met zijn toneelstuk ‘As I Left My Father’s House’ wil hij stilstaan bij de pijn van vluchtelingen om zo herkenning en toenadering tot stand te brengen onder de toeschouwers. ‘As I Left My Father’s House’ gaat over verbinding, kwetsbaarheid, en dialoog. Het toneelstuk combineert drie moeilijke perioden in de drie zogenaamde religies van het Boek met hedendaagse verhalen van vluchtelingen. Drie religieuze leiders – Mozes die de joden uit Egypte leidde, Jezus die de Kruisweg aflegde en Mohammed die vanuit Mekka naar Medina migreerde – vormen de basis voor het toneelstuk. Alle drie maakten ze een noodzakelijke tocht, waarbij ze houvast zochten in hun geloof. Ze hadden hoop omdat ze zich verbonden voelden met God. De doelstelling van Bright O. Richards om verbondenheid tussen mensen te realiseren wordt kracht bij gezet doordat hij het toneelstuk opvoert in synagogen, kerken en moskeeen. Niet de verschillen maar de overeenkomsten tussen mensen en hun diepste overtuiging worden zo daadwerkelijk inzichtelijk gemaakt.

Bright O. Richards is een ambassadeur van de gedachte die ten grondslag ligt aan het Charter for Compassion. De gulden regel om je naaste net zo te behandelen als dat je zelf behandeld wilt worden wordt in ‘As I left my fathers house’ op indringende wijze over het voetlicht gebracht. De jury is daarom van mening dat Bright O. Richards met recht de allereerste winnaar is van de CompassiePrijs. De organisaties die deze prijs uitreiken willen zich inspannen om het werk van Bright O. Richards onder de aandacht te brengen van zoveel mogelijk mensen.”

Bron: Mozeshuis